Ochrona konsumentów często kojarzy się ze wspieraniem podmiotów nieprofesjonalnych w kontaktach i sporach z podmiotami profesjonalnymi (przedsiębiorstwami). Takie postrzeganie bywa jednak mylne, wielokrotnie bowiem konsumenci i biznes mają zbieżne interesy, a niebezpieczeństwem jest działalność podmiotów trzecich, z którą walczą wszyscy uczciwi uczestnicy rynku. Jedną z takich działalności są wyłudzenia na rynku finansowym, które mają negatywne konsekwencje dla wszystkich legalnie działających podmiotów – zarówno konsumentów, jak i biznesu.

System Bezpieczny PESEL to uruchomiony w marcu 2017 roku przez CRIF sp. z o.o. oraz Polski Związek Instytucji Pożyczkowych system ochrony przed niechcianymi pożyczkami. Jego uczestnikami są zarówno konsumenci (poprzez zastrzeżenie swoich danych w Systemie) jak i instytucje pożyczkowe (weryfikując wnioski za pomocą Systemu). Dla obu stron uczestnictwo jest bezpłatne.

Korzyść dla konsumenta

Korzyść dla konsumenta uczestniczącego w Systemie jest oczywista – w sytuacji, gdy ktokolwiek będzie chciał posłużyć się jego danymi w celu zaciągnięcia pożyczki, instytucja pożyczkowa otrzyma informację, że osoba ta nie życzy sobie takiego produktu. Dzięki temu nie stanie się ofiarą wyłudzenia ze wszystkimi konsekwencjami tej sytuacji. Samo zastrzeżenie jest bardzo prostym procesem – można wykonać je przez internet lub korzystając z kanału weryfikacji w placówkach Poczty Polskiej.

Konsumenci nie zawsze mają jednak świadomość, że istnienie takiego Systemu jest korzystne również dla instytucji pożyczkowych. Wyrazem tego są pytania pojawiające się na infolinii, którą prowadzi Polski Związek Instytucji Pożyczkowych, dotyczące ich „interesu” w tym przedsięwzięciu. Zazwyczaj wynikają one ze stereotypowego postrzegania branży pożyczkowej, której celem, zgodnie z tym tokiem myślenia, jest udzielenie jak największej liczby pożyczek bez patrzenia na zdolność kredytową, a następnie windykowanie należności wszystkimi dostępnymi metodami.

Koszty wyłudzeń ponoszą instytucje pożyczkowe, a nie klient

Tymczasem w przypadku wszelkiego rodzaju fraudów polegających na wyłudzeniu pożyczki na cudze dane poszkodowane są obie strony – konsument i przedsiębiorca. W przypadku niewykrycia sprawcy to instytucja pożyczkowa poniesie związane z tym koszty – z utratą kapitału włącznie. Polski Związek Instytucji Pożyczkowych w Kodeksie Odpowiedzialnego Pożyczania zaleca wstrzymanie wszelkich działań windykacyjnych w sytuacji, gdy konsument przekaże instytucji pożyczkowej kopię zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożonego na komendzie policji.

Dla przedsiębiorcy oznacza to stratę, ale nie jest celem żadnej rzetelnej instytucji pożyczkowej obciążanie osób, które padły ofiarą kradzieży tożsamości. Przy całej gamie narzędzi, które pozwalają na wykrywanie oszustw, System Bezpieczny PESEL jest rozwiązaniem prostym (wobec skomplikowanych modeli analitycznych) i jednocześnie skutecznym, ponieważ pozwala na szybkie wykrycie próby oszustwa niemal ze stuprocentową pewnością. To sprawia, że instytucje pożyczkowe, stale wystawione na ataki oszustów, chętnie do niego przystępują.

Bezpieczny PESEL działa prewencyjnie

System Bezpieczny PESEL wyróżniają dwie cechy. Po pierwsze, działa on prewencyjnie. Nie jest narzędziem powiadamiania o zaciągniętych już pożyczkach, ale informuje instytucję pożyczkową o zastrzeżeniu już w momencie pierwszego kontaktu z konsumentem (zanim skorzysta on z produktu). Po drugie, nie wpływa na możliwość posługiwania się dokumentem tożsamości i nie unieważnia go. Konsument zgłasza jedynie, że nie jest zainteresowany produktami oferowanymi przez instytucje pożyczkowe, wciąż może jednak korzystać z całej gamy innych usług, które wymagają identyfikacji za pomocą dowodu osobistego. Do tego w każdej chwili istnieje możliwość wycofania zastrzeżenia. Dzięki współpracy z firmą Payment Technology weryfikacja tożsamości konieczna do zastrzeżenia danych i jego cofnięcia jest możliwa w każdej z 4,5 tys. placówek Poczty Polskiej.

W lipcu 2019 roku ruszyła kampania informacyjna dotycząca nowego kanału weryfikacji. Jednocześnie planowane są kolejne działania, zarówno o charakterze promocyjnym, jak i edukacyjnym, których celem jest zwiększenie świadomości konsumentów w zakresie ochrony danych osobowych oraz zapoznanie ich z praktycznymi metodami prewencji, które utrudnią działania oszustom.

Na koniec warto wspomnieć, że od momentu uruchomienia System Bezpieczny PESEL zablokował próbę wyłudzeń na kwotę 20 mln zł. To uratowany kapitał, ale ważniejsze chyba jest to, że tysiące ludzi zaoszczędziło czas i nerwy. Wysiłki te zostały docenione podczas Gali Loan Magazine Awards 2019 – System Bezpieczny PESEL został nagrodzony w kategorii Społecznie Odpowiedzialni.

 

 

Łukasz Piechowiak

Dyrektor działu analiz w Polskim Związku Instytucji Pożyczkowych

Ekspert sektora digital lending. Redaktor naczelny w serwisie Fintek.pl - najlepszego źródła informacji o sektorze FinTech w Polsce. Prezes Fundacji Krakowskie Przedmieście - niezależnego think tanku ekonomicznego. Częstygość programów gospodarczych zarówno w radiu, jak i telewizji. Prowadzi kursy, w tym zajęcia ze studentami. Ponadto członek rad programowych wielu konferencji o tematyce finansowej m.in. Digital Finance. Autor licznych publikacji, w tym naukowych, dotyczących rynku kredytowego, inwestowania i wykorzystania technologii w finansach. Ekonomista, absolwent Wydziału Prawa, Administracji iEkonomii na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 2013-2016 był głównym ekonomistą w największym serwisie dla inwestorów w Polsce.

Łukasz Piechowiak
Dyrektor działu analiz w Polskim Związku Instytucji Pożyczkowych
Ekspert sektora digital lending. Redaktor naczelny w serwisie Fintek.pl - najlepszego źródła informacji o sektorze FinTech w Polsce. Prezes Fundacji Krakowskie Przedmieście - niezależnego think tanku ekonomicznego. Częstygość programów gospodarczych zarówno w radiu, jak i telewizji. Prowadzi kursy, w tym zajęcia ze studentami. Ponadto członek rad programowych wielu konferencji o tematyce finansowej m.in. Digital Finance. Autor licznych publikacji, w tym naukowych, dotyczących rynku kredytowego, inwestowania i wykorzystania technologii w finansach. Ekonomista, absolwent Wydziału Prawa, Administracji iEkonomii na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 2013-2016 był głównym ekonomistą w największym serwisie dla inwestorów w Polsce.
.